Tiếng nói trẻ blog
Searching...

Hãy sáng suốt, bình tĩnh… để hành động!

Đăng lúc: Thứ Bảy, 30 tháng 4, 2016
Hãy like nếu bài viết có ích →

Wiliam Trần

Trong những ngày qua, dư luận cả nước cũng như đồng bào ta ở nước ngoài đang rất quan tâm đến một sự kiện gây hoang mang trong dân chúng là việc hàng tấn cá chết trôi dạt vào bờ biển bốn tỉnh miền Trung từ Hà Tĩnh cho đến Thừa Thiên - Huế. Điều đáng nói ở đây là số lượng cá chết ngày một tăng, không chỉ là cá, tôm và hải sản ở tầng mặt nước mà còn rất nhiều loài cá lạ sống ở tầng đáy biển cũng chịu chung số phận. Câu hỏi đặt ra ngày càng nhiều: Tại sao hải sản lại chết nhiều như vậy? Ai là thủ phạm và mục đích của họ là gì? 

Sự việc xảy ra từ đầu tháng 4 khi xuất hiện cá chết hàng loạt tại một bè nuôi cá của người dân tại Thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh), sau đó lan rộng ra khắp các tỉnh lân cận, từ Quảng Bình xuống đến Thừa Thiên - Huế. Mỗi lần ra biển là thấy hải sản mà chủ yếu là cá, chết trắng, nổi trên mặt nước và dạt vào bờ ngày càng nhiều, tích tụ lại kín cả dải đất dọc miền Trung. Hoang mang, lo lắng và đau xót là tâm trạng chung của tất cả ngư dân cũng như đồng bào cả nước. Không chỉ có thiệt hại về kinh tế khi mất trắng hàng tỷ đồng mà đây còn là hiện tượng thiên nhiên dị thường, chưa từng xảy ra tại Việt Nam. 

Cá chết hàng loạt tại miền Trung (Ảnh: Internet)
Với những vấn đề nghiêm trọng như thế này thì báo chí, truyền thông là kênh hữu hiệu nhất để truyền tải nguyện vọng của người dân và ý kiến của các nhà chức trách đến dư luận. Thật đáng mừng khi thông tin được truyền tải công khai, tâm tư của ngư dân được bày tỏ một cách rõ ràng, mạch lạc. Nhiều vụ việc đã được đưa ra ánh sáng và công lý được thực thi nhờ vào sức mạnh của báo chí. Tuy nhiên, với sự việc lần này thì tôi nghĩ chúng ta đang bị “bão” thông tin bủa vây và cái giá phải trả cho điều đó cũng thật đau xót.

Đầu tiên, báo chí đã hướng dư luận vào Công ty Formosa đặt tại khu công nghiệp Vũng Áng và áp đặt cho họ là thủ phạm gây ra sự việc lần này. Các nhà báo, phóng viên của tất cả các báo đài về tận nơi quay phim, phỏng vấn người dân và thậm chí là ban lãnh đạo công ty cốt để kết luận Formosa là nguyên nhân chính. Chúng ta đều biết Formosa là công ty lớn của Đài Loan sản xuất thép tại khu công nghiệp Vũng Áng, Hà Tĩnh. Nơi đây là miếng cơm, manh áo của hàng trăm nghìn công nhân và người dân không chỉ của Hà Tĩnh mà còn là các tỉnh lân cận. Hàng trăm nghìn người khác cũng kiếm kế sinh nhai bằng các dịch vụ khác quanh khu công nghiệp này. Có lịch sử hoạt động hơn 10 năm tại Việt Nam, Formosa và các công ty khác trong khu công nghiệp Vũng Áng đã giúp cho Hà Tĩnh trở thành một trong những điểm thu hút các nhà đầu tư và tạo công ăn việc làm cho người dân xứ này, nâng thu nhập của cả tỉnh lên một mức mới. 

Cuộc sống của công nhân tại công ty Formosa (Ảnh: Internet)
Tuy nhiên, trong 2 năm trở lại đây, cái tên Formosa trở nên “nổi tiếng” hơn cả nhờ vào vụ giàn khoan 981 của Trung Quốc năm 2014 và hiện là sự kiện cá chết lần này. Tại sao lại là Formosa? Tôi đoán là do mọi người nghĩ Formosa là của Đài Loan, mà Đài Loan là Trung Quốc, một từ “ác cảm” trong suy nghĩ của người dân mình. Và báo chí cũng khai thác đúng cái tâm lý “bài Trung Quốc” này của người dân khi cho đăng hàng loạt tin bài, video, phóng sự về những thứ mà họ cho rằng Formosa đã “gây ra” cho người dân ở đây: ô nhiễm, ung thư, dịch bệnh… Tất cả những từ ngữ không hay nhất dành cho công ty này đều được dùng, nhằm một mục đích duy nhất: Đóng cửa công ty. Thời điểm này, hỏi ai thì cũng sẽ cùng câu trả lời là do Formosa và những người đứng đằng sau công ty đó. Truyền thông đã thành công trong việc định hướng dư luận đến Công ty “Trung Quốc” này. Người dân phản đối Formosa, tẩy chay Formosa, vin vào cái câu mà người không đủ quyền hạn của công ty nói trong một bài phỏng vấn gần đây về việc “chọn cá, tôm hay nhà máy” để công kích, bêu rếu, bôi nhọ những điều mà họ đã làm cho hàng trăm người dân ở đó. Trong đầu mọi người chỉ còn “Formosa”, câu cửa miệng mọi người nói với nhau cũng là “Formosa”. Áp lực lên công ty này kinh hoàng đến mức trong một buổi họp báo do công ty tổ chức, ban lãnh đạo Formosa đã phải cúi đầu xin lỗi người dân vì phát ngôn của một người gây ra cho dư luận.
Ban Lãnh đạo Formosa cúi đầu xin lỗi trong buổi họp báo ngày 26/4 (Ảnh: Internet)
Thêm vào đó, trong cuộc họp báo do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức nhằm đưa ra nguyên nhân gây ra vụ cá chết thì thật bất ngờ cho giới báo chí khi kết quả đưa ra là không liên quan đến cái mà họ mong muốn được nghe từ miệng ông Thứ trưởng: Formosa. Kết luận của Bộ nguyên nhân gây ra vụ việc này là do tác động của con người và do thủy triều đỏ, một hiện tượng đã gây ra cá chết tại nhiều nơi trên thế giới. Ngay lập tức, đúng như dự đoán, báo chí tìm đủ cách biện minh cho lý do mà họ đã nêu ra từ trước: Formosa. Họ phỏng vấn các chuyên gia, phỏng vấn các ngư dân nhằm bác bỏ kết luận của Bộ. Không phải do tác động con người, không phải do thủy triều đỏ mà là do Formosa. Chỉ có Formosa mới có thể làm chuyện này, vì họ là Đài Loan, là Trung Quốc. Đủ các lý do được đưa ra: nào là Formosa muốn đầu độc người dân Việt Nam, đút lót lãnh đạo Việt Nam, hủy hoại môi trường Việt Nam, muốn biến người dân sống trong khu vực mà công ty đóng trụ sở trở thành những người bệnh tật, ốm yếu. 
Buổi họp báo do Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức ngày 27/4 (Ảnh: Internet)
Đọc các bài báo mà các trang mạng đưa lên với dòng tít hoành tráng: “Các chuyên gia bác bỏ kết luận của Bộ Tài nguyên - Môi trường”, “Thủy triều đỏ không phải là nguyên nhân”,… và kèm theo đó là hàng chục những dòng bình luận của bạn đọc về nội dung bài viết cũng như những đánh giá của riêng mình. Tất cả đều nhắm đến một mục đích: Ép chính quyền phải thừa nhận Formosa là chủ mưu trong việc này. Người dân đã có sẵn trong đầu “đường lối” mà báo chí vạch ra cho họ, giờ chính quyền lại bảo không, nên nhiều người không chấp nhận được. Trên cộng đồng mạng, nhiều người kêu gọi biểu tình, làm thơ, kêu gọi đập phá trang thiết bị và đóng cửa công ty Formosa, thậm chí nghiêm trọng hơn là ký tên vào một lá thư kêu gọi Tổng thống Mỹ Barack Obama giúp đỡ khi ông này sắp đến thăm Việt Nam vào tháng tới. Mọi thứ đã bắt đầu đi quá xa đến mức nguy hiểm vì sự thiển cận của người dân và cái gọi là “sức mạnh” của truyền thông.
Trang web kêu gọi Nhà Trắng giúp đỡ người dân Hà Tĩnh (Ảnh: Internet)
Tôi không phải là người miền Trung, tôi cũng không phải ngư dân và cũng không sống tại những nơi bị thiệt hại. Nhưng tôi hiểu tâm trạng và sự bức xúc của mọi người khi bất lực nhìn tài sản của mình biến mất mà không làm gì được. Tuy nhiên, tôi thiết nghĩ rằng rằng dù như thế nào thì chúng ta cũng cần bình tĩnh, lắng nghe nhiều chiều và đợi kết luận chính thức của cơ quan chức năng. Các bạn đòi đóng cửa Formosa, các bạn đòi đập phá trang thiết bị của họ, vậy cuộc sống của hàng trăm nghìn công nhân đang làm việc ở đó sẽ ra sao? Các bạn có lo được cho họ không? Các bạn có chu cấp tiền bạc cho con cái của họ đi học không? Hay các bạn chỉ biết kêu gào, kích động bạo lực? Báo chí đã quá lợi hại, đã quá tinh ranh khi nhắm đúng vào tâm trạng không tốt của mọi người về các công ty của Đài Loan mà chúng ta đều đánh đồng là của Trung Quốc. Tự hỏi sau khi Formosa đóng cửa rồi, mà cá vẫn chết, biển vẫn độc thì công ty nào sẽ là đối tượng tiếp theo của báo chí đây? Một công ty khác của Đài Loan, hay của Hồng Kông, Ma Cao sẽ phải đóng của tiếp? Đây là điều mà chúng ta cần phải chú ý, tỉnh táo và không được để truyền thông định hướng cho mình. Cái giá phải trả sẽ khủng khiếp gấp nhiều lần nếu chúng ta xử lý sai lầm, và nó ảnh hưởng rất nhiều đến uy tín của chính nước chúng ta trên trường quốc tế. 

Cho dù nghi vấn có như thế nào, Formosa hay không Formosa, thủy triều đỏ hay thủy triều đen thì chúng ta cũng nên thật khôn ngoan và bình tĩnh trước mọi thông tin mà báo đài đưa ra cho chúng ta, vì đó cũng là con dao hai lưỡi khiến chúng ta bị u mê, không tìm được lối thoát./.


Bài viết liên quan

- Liên kết quảng cáo -
QUANG CAO O DAY