TIN TỨC

BÁNH CHƯNG NGÀY TẾT



NHẬT MINH

Dân tộc nào cũng có thức ăn truyền thống. Song chưa thấy dân tộc nào có
một thức ăn vừa độc đáo, vừa ngon lành, vừa bổ, vừa gắn liền với truyền thuyết dân
tộc lâu đời, lại vừa có nhiều ý nghĩa sâu xa về vũ trụ, nhân sinh như bánh chưng,
bánh dầy của Việt Nam.

                         Ảnh: Bánh chưng – món ăn truyền thống của người dân đất Việt

Bánh chưng hình vuông, màu xanh, tượng trưng trái Đất, âm. Bánh dầy hình
tròn, màu trắng, tượng trưng Trời, dương, thể hiện triết lý Âm Dương, Dịch, Biện
chứng Đông Phương nói chung và triết lý Vuông Tròn của Việt Nam nói riêng.

Ngay sau khi phá xong giặc Ân, vua Hùng muốn truyền ngôi cho con.Vào dịp
đầu xuân, vua mở hội các con mà bảo rằng: ”Con nào tìm được thức ăn ngon lành
để bày cỗ và có ý nghĩa hay thì ta truyền ngôi cho”. Các Lang (các người con của
vua Hùng) đã đua nhau làm ra những món lạ từ những vật liệu sơn hào hải vị quý
hiếm khắp nơi.

Riêng người con trai thứ 18 của vua Hùng là Lang Liêu tính tình thuần hậu, chí
hiếu, làm ra bánh chưng, bánh dầy. Kết quả được vua cha chọn nhường ngôi. Cái
giỏi và cái tâm của Lang Liêu là biết sử dụng những nguyên liệu thông thường có
sẵn như: lá, gạo nếp, đậu xanh, thịt heo… để làm thành món ăn, mà trong đó đã gói
ghém cả một nền văn minh nông nghiệp lúa nước, mang ý nghĩa sâu xa để làm vật
phẩm cúng tế tổ tiên, đất trời.

Vào các dịp lễ tết ở miền Bắc phổ biến nhất là bánh chưng, bánh dầy. Có
người quan niệm bánh chưng hình vuông để tượng trưng cho đất, là âm, dành cho
mẹ. Bánh dầy hình tròn để tượng trưng cho trời, là dương dành cho cha.

Từ đó, cứ đến Têt nguyên đán hay các đám cưới, đám tang, dân gian bắt
chước làm theo, sau thành tục lệ để cúng Tổ tiên, cúng Trời Đất.

Bánh chưng độc đáo, sáng tạo, đậm đà bản sắc dân tộc còn ở những vật liệu
và cách gói, cách nấu. Lúa gạo thì tượng trưng cho nền văn hóa lúa nước, nhiệt đới,
nóng và ẩm, được chế biến dưới nhiều hình thức khác nhau, mang tính đậm đà bản
sắc dân tộc Việt Nam hay Đông Nam Á. Người Trung Hoa ưa chế biến từ bột mì
hơn; người Ấn Độ thì ưa chế biến từ kê…

Nguyên liệu làm bánh chưng gồm:

Lá: Thường là lá cây dong tươi. Lá dong chọn lá dong rừng bánh tẻ, to bản,
đều nhau, không bị rách, màu xanh mướt. Tuy nhiên, tùy theo địa phương, dân tộc,
điều kiện và hoàn cảnh, lá gói bánh có thể là lá chít (một loại tre), lá chuối hay thậm
chí cả lá bàng , giấy bạc.

Lạt buộc: Bánh chưng thường dùng lạt giang được chẻ từ ống cây giang(Hay là từ
cây Mai). Lạt được ngâm nước muối hay hấp cho mềm trước khi gói.

Gạo nếp: Gạo nếp thường dùng gạo thu hoạch vụ mùa. Gạo vụ này có hạt to, tròn,
dẻo đều và mới thu hoạch sẽ thơm dẻo hơn các vụ khác. Nhiều người chọn nếp cái
hoa vàng hay nếp nương, thực ra không đến nỗi cầu kỳ như thế vì đây là loại bánh
mang tính đại chúng.

Đỗ xanh: Đỗ thường được lựa chọn công phu, tốt nhất là loại đỗ trồng ở vùng đồi
trung du Việt Nam (Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Phú Thọ v.v. sẽ thơm và bở
hơn). Sau thu hoạch đỗ cần phơi nắng đều thật khô, sàng sẩy hết rác, bụi, hạt lép,
phân loại hạt rồi đóng vào hũ, lọ bằng sành là tốt nhất

Thịt: Thường là thịt lợn, chọn lợn ỉ được nuôi hoàn toàn bằng phương pháp thủ
công (nuôi chuồng hoặc nuôi thả, thức ăn bằng cám rau tự nhiên không dùng thuốc
tăng trọng hoặc thức ăn gia súc). Thịt ba chỉ (ba dọi) với sự kết hợp của mỡ và nạc
cho nhân bánh vị béo đậm đà, không khô bã như các loại thịt mông, thịt nạc thăn.
Một số nơi, như tại Trường Sa, những người lính còn làm món bánh chưng với nhân
độc nhất vô nhị là dùng thịt chó hay thịt gà.

                                                        Ảnh: Bánh chưng

Tuy gọi là luộc (người Việt Nam thích luộc, người Trung Quốc thích quay),
song vì nước không tiếp xúc với vật liệu được luộc, nên lại là hình thức hấp hay
chưng (chưng cách thủy), khiến giữ nguyên được chất ngọt của gạo, thịt, đậu!

Có lẽ vì cách chế biến bằng chưng, nên mới gọi là bánh chưng. Vì thời gian
chưng lâu nên các hạt gạo mềm nhừ quyện lấy nhau, khác hẳn với xôi khi người ta
“đồ”, khi hạt gạo nhừ quyện vào nhau như thế, người ta gọi bánh chưng “rền”. Vì

nấu lâu như thế, các vật liệu như thịt (phải là thịt vừa nạc vừa mỡ mới ngon; chỉ
thịt nạc, nhân bánh sẽ khô), gạo, đậu đều nhừ. Cũng vì thời gian chưng lâu, khiến
các chất như thịt, gạo đậu nhừ, có đủ thời gian chan hòa, ngấm vào nhau, trở thành
hương vị tổng hợp độc đáo, cũng mang một triết lý sống chan hòa, hòa đồng của
dân tộc ta.

Cách chế biến như thế rất độc đáo, công phu. Bánh chưng nhất là bánh dầy
có thể để lâu được. Khi ăn bánh chưng, người ta có thể chấm với các lọai mật hay
với nước mắm thật ngon, giàu chất đạm; cũng có thể ăn thêm với củ hành muối, củ
cải dầm hay dưa món… Dân Bắc Ninh xưa thích nấu bánh chưng, nhân vừa thịt vừa
đường!

Bánh chưng, bánh dầy quả thật là một món ăn độc đáo có một không hai của
dân tộc. Bánh chưng là một trong những bằng chứng cụ thể chứng tỏ văn hóa ẩm
thực Việt Nam có nhiều tiềm năng khiến Việt Nam trở thành một cường quốc về
văn hóa ẩm thực!




12 nhận xét:

  1. đó là truyền thống của dân tộc và chúng ta luôn phải cố gắng phát huy được truyền thống tốt đẹp đó. Nó luôn thể hiện được bản sắc dân tộc Việt Nam ta

    Trả lờiXóa
  2. đó thể hiện truyền thống quá báu của dân tộc ta. luôn nhớ về ông bà cha mẹ

    Trả lờiXóa
  3. dù đi xa nhưng vẫn nhớ về quê hương và người thân và nỗi nhớ đó càng rõ nét hơn khi mỗi độ tết đến xuân về.

    Trả lờiXóa
  4. tết mang lại bao nhiêu là kỉ niệm. còn nhớ khi nhỏ thì thường mong đến tết để có quần áo mới mặc. Nhưng lớn lên rồi thì lại muốn về nhà đoàn tụ với gia đình hưởng cái đầm ấm của gia đình. Đi chơi cùng bạn bè để quên đi những mệt nhọc của năm cũ và phấn đấu cho một năm mới.

    Trả lờiXóa
  5. Bánh chưng bánh dày, một trong 2 thôi cũng đủ làm ta tưởng nhớ rồi

    Trả lờiXóa
  6. Nét văn hóa truyền thống của người Việt Nam, Cứ tết về thì nhà ai cũng có bánh chưng đón tết

    Trả lờiXóa
  7. Mot net van hoa khong the thieu cua nguoi dan Viet Nam moi do Tet den xuan ve. Mot net dac trung rat Viet Nam k the gap o bat cu dau!

    Trả lờiXóa
  8. cứ nói tới tết việt là nói tới bánh chưng.bánh chưng như biểu tượng của người việt nam ta.là 1 nén đẹp không thể thiếu của người việt ta.

    Trả lờiXóa
  9. Tết này mình đã tự tay làm một cái bánh trưng, rất ngon :))

    Trả lờiXóa
  10. Bánh trưng là đất, bánh dầy là trời, ôi Việt Nam ngàn năm văn hiến!

    Trả lờiXóa
  11. Gói bánh trưng dịp tết để gia đình xum vầy, quân quần ngồi trông bếp lửa luộc bánh, hình ảnh thật ấm cũng trong những ngày đầu xuân!

    Trả lờiXóa
  12. Tết đến xuân về, cặp bánh trưng thắp hương tổ tiên là thứ không thể thiếu trong phong tục Việt Nam!

    Trả lờiXóa